{"id":622,"date":"2021-04-10T21:32:46","date_gmt":"2021-04-10T21:32:46","guid":{"rendered":"https:\/\/datarebus.com\/?p=622"},"modified":"2021-04-10T21:32:46","modified_gmt":"2021-04-10T21:32:46","slug":"sinirsiz-kaynak-bizi-basariya-goturur-mu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/datarebus.com\/index.php\/2021\/04\/10\/sinirsiz-kaynak-bizi-basariya-goturur-mu\/","title":{"rendered":"S\u0131n\u0131rs\u0131z Kaynak Bizi Ba\u015far\u0131ya G\u00f6t\u00fcr\u00fcr m\u00fc?"},"content":{"rendered":"\n<p>Y\u0131llarca okullarda okudu\u011fumuz \u00fczere hepimiz \u00e7ok iyi biliyoruz Amerika\u2019n\u0131n ke\u015ffinin hikayesini. \u0130lgili kitaplar\u0131 okurken benim dikkatimi \u00e7eken 2 husus vard\u0131, burada ilkine de\u011finece\u011fim:<\/p>\n\n\n\n<p>Kuzey Amerika ve G\u00fcney Amerika\u2019y\u0131 asl\u0131nda 2 ayr\u0131 k\u0131ta olarak kabul edebiliriz. D\u00fcnyan\u0131n sonunu bulmaya giden cesur denizciler g\u00fcnlerce s\u00fcren yolculuklar\u0131ndan sonra kuzey kutbundan g\u00fcney kutbuna kadar kesintisiz bir kara ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca baya\u011f\u0131 \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r herhalde. Zira beklenen ya d\u00fcnyan\u0131n ucundan d\u00fc\u015fmekti (ki d\u00fcnya tepsi \u015feklinde olmal\u0131yd\u0131) ya da \u00e7in k\u0131y\u0131lar\u0131na varmal\u0131yd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>Neyse konu bu de\u011fil. \u0130ki k\u0131tan\u0131n da ke\u015ffedildi\u011fi tarihte yakla\u015f\u0131k olarak sosyal durumlar\u0131na bakal\u0131m. Kuzey Amerika\u2019da, k\u0131z\u0131lderili kabileleri ya\u015famakta idi g\u00fcneyse ise \u0130nkalar,Aztekler vs. Asl\u0131nda \u00e7ok farklar\u0131 olmayan, medeniyet olarak yakla\u015f\u0131k ayn\u0131 seviyede ve hayatlar\u0131n\u0131 do\u011fan\u0131n kaynaklar\u0131ndan sa\u011flayan 2 benzer \u0131rk. G\u00fcney Amerika \u00e7ok daha verimli, alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f madeni bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok daha zengin, ya\u011fmalanmaya \u00e7ok daha m\u00fcsait idi ve ispanyollarda bu haklar\u0131n\u0131(!) sonuna kadar kulland\u0131. Kuzey Amerika ise o kadar zengin de\u011fildi. Verimli topraklar \u00fczerinde t\u00fct\u00fcn i\u00e7en bald\u0131r\u0131 \u00e7\u0131plak k\u0131z\u0131lderililer. Frans\u0131z ve \u0130ngilizler ise buraya yerle\u015fti. Eminim \u0130spanyollar\u0131 k\u0131skanm\u0131\u015flard\u0131r. Bildi\u011fim kadar\u0131 ile Kaptan Cook, 2. Amerika seferinden d\u00f6nerken 30 ton g\u00fcm\u00fc\u015f getirmi\u015fti yan\u0131nda. Bununla bas\u0131lan paralar zengin bir s\u0131n\u0131f yaratt\u0131, bu zengin s\u0131n\u0131f Amsterdam\u2019da d\u00fcnyan\u0131n ilk borsas\u0131n\u0131 oradan kazan\u0131lan paralar zengin bir Hindistan\u2019\u0131 ve oradan da Tac Mahal\u2019e gitti paralar. Yani \u0130nka hazinlerinin ya\u011fmalanmas\u0131 bir nevi Ta\u00e7 Mahal\u2019in harc\u0131n\u0131 olu\u015fturdu diyebiliriz. Bu da ilgin\u00e7mi\u015f\u2026.<\/p>\n\n\n\n<p>Peki \u015fimdi konuya geri d\u00f6nelim ve \u015fu ana bakal\u0131m: Zengin bir Kuzey Amerika ve Fakir bir g\u00fcney. Peki noldu da zenginlik yer de\u011fi\u015fti? Ya da ba\u015fka \u015fekilde sormak gerekir ise, zengin kaynaklar\u0131 olan G\u00fcney Amerika&#8217;dan neden d\u00fcnyan\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00fclkesi \u00e7\u0131kmad\u0131? \u0130\u015fte birka\u00e7 cevap:<\/p>\n\n\n\n<ul><li>\u0130spanyollar bulduklar\u0131 hazinelerden g\u00f6z\u00fc d\u00f6nd\u00fc ve soyk\u0131r\u0131m yaparak bunlar\u0131 \u00fclkelerine ta\u015f\u0131d\u0131. Kuzey Amerika k\u0131y\u0131lar\u0131nda ise ya\u011fmalanacak bir\u015fey yoktu. O nedenle koloniciler kendi ayaklar\u0131 \u00fczerinde durmak zorunda kald\u0131 ve kendi ekonomilerini yaratt\u0131lar.<\/li><li>Alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f, ispanyollar\u0131 en zengin devlet yapt\u0131 ama uzun vadede bu paralar kaybedildi. \u0130\u015fin k\u00f6t\u00fc taraf\u0131 g\u00fcney amerikada \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lacak i\u015f\u00e7i de kalmam\u0131\u015ft\u0131. Katliamlardan ziyade \u00e7i\u00e7ek hastal\u0131\u011f\u0131 k\u0131tada i\u015f\u00e7i b\u0131rakmad\u0131.<\/li><li>G\u00fcneydeki ya\u011fmur ormanlar\u0131 nedeni ile tar\u0131m alanlar\u0131 azd\u0131. O zamanki \u015fekere ve belli baz\u0131 \u00fcr\u00fcnlere dayal\u0131 tar\u0131m ekonomisine pek faydas\u0131 olmad\u0131. Kuzeyde ise insanlar hayatta kalmak i\u00e7in farkl\u0131 \u00fcr\u00fcnleri yeti\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131lar. K\u0131tan\u0131n i\u00e7lerinin ke\u015ffi ile de tar\u0131m alanlar\u0131 \u00e7o\u011fald\u0131.<\/li><li>Tam da kendi ekonomilerini, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 kuran Kuzeyliler, bir de alt\u0131n ve petrol bulunca zengin olmaya ba\u015flad\u0131lar. Allah yard\u0131m etti diyelim \ud83d\ude42 buna bir de d\u00fcnya sava\u015flar\u0131ndaki pozisyonlar\u0131 eklenince fark iyice a\u00e7\u0131ld\u0131.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>\u015eimdi bu bilgiler ile duydu\u011fumuz ba\u015far\u0131s\u0131z projeleri tekrar de\u011ferlendirelim. B\u00fct\u00e7e ve kaynak herzaman ba\u015far\u0131 getirir mi?<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130kinci konu \u015fu hani yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda s\u00f6yledi\u011fim, o da sonra\u2026..<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Y\u0131llarca okullarda okudu\u011fumuz \u00fczere hepimiz \u00e7ok iyi biliyoruz Amerika\u2019n\u0131n ke\u015ffinin hikayesini. \u0130lgili kitaplar\u0131 okurken benim dikkatimi \u00e7eken 2 husus vard\u0131, burada ilkine de\u011finece\u011fim: Kuzey Amerika ve G\u00fcney Amerika\u2019y\u0131 asl\u0131nda 2 ayr\u0131 k\u0131ta olarak kabul edebiliriz. D\u00fcnyan\u0131n sonunu bulmaya giden cesur denizciler g\u00fcnlerce s\u00fcren yolculuklar\u0131ndan sonra kuzey kutbundan g\u00fcney kutbuna kadar kesintisiz bir kara ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":623,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/datarebus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/622"}],"collection":[{"href":"https:\/\/datarebus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/datarebus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datarebus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datarebus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=622"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/datarebus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/622\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":624,"href":"https:\/\/datarebus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/622\/revisions\/624"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datarebus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/623"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/datarebus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=622"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/datarebus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=622"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/datarebus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=622"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}