Firman\u0131z\u0131 kurdunuz, i\u015flerinizde tahminizden iyi gidiyor. Tabiki firman\u0131z\u0131n kurulum amac\u0131na g\u00f6re \u00fcretim yada sat\u0131\u015f odakl\u0131s\u0131n\u0131z ama sizce en de\u011fer verdi\u011finiz kayna\u011f\u0131n\u0131z ne olmal\u0131? Hemen cevap verelim : tabiki \u00fcretti\u011finiz veri. Zaten departmanlar\u0131n\u0131z olu\u015fmaya ve kalabal\u0131kla\u015fmaya ba\u015flay\u0131nca verinin dola\u015f\u0131m\u0131, payla\u015f\u0131m\u0131, do\u011fru ve kesintisiz olmas\u0131 ve de en g\u00fcvenli \u015fekilde saklanmas\u0131 i\u00e7in baya\u011f\u0131 emek sarfetmeniz gerekiyor. Zaten firmalardaki bilgi i\u015flem departmanlar\u0131n\u0131n t\u00fcm harcamalar\u0131 bunun i\u00e7in de\u011fil mi?<\/p>\n\n\n\n
Peki firma daha da b\u00fcy\u00fcd\u00fc. Do\u011fal olarakta bu b\u00fcy\u00fcmeye parallel olarak genelde finansal yaz\u0131l\u0131mlarla ba\u015flan\u0131lan Bilgi \u0130\u015flem maceran\u0131za, ERP, CRM, \u0130\u015f zekas\u0131, Dok\u00fcmantasyon Y\u00f6netimi, Veriambar\u0131 projeleri gibi gibi pek\u00e7ok yaz\u0131l\u0131m daha eklenecek. Altyap\u0131, performans ve g\u00fcvenlik i\u00e7in eklenen yaz\u0131l\u0131m ve donan\u0131mlar\u0131 saym\u0131yoruz bile. Ama bu uygulama yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131n ortak \u00f6zelli\u011fi, var olan verinin harmanlanmas\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015fan sistemler olmas\u0131. Dolay\u0131s\u0131 ile sat\u0131\u015f departman\u0131, sipari\u015f y\u00f6netimi, pazarlama b\u00f6l\u00fcm\u00fc, finans departman\u0131 ve di\u011fer t\u00fcm departmanlar\u0131n\u0131z ortak havuzunuzdaki veriyi raporlay\u0131p kararlar verecekler. Bu kadar farkl\u0131 sistemden yani farkl\u0131 veri kaynaklar\u0131ndan rapor \u00fcretilmesi demek otomatikman entegrasyon problemlerini g\u00fcndeme getirecektir.<\/p>\n\n\n\n
Entegrasyon problemleri denince ilk akla gelen veri tiplerindeki uyumsuzluktur. Mesela ERP sisteminizde tarih format\u0131 “g\u00fcn\/ay\/y\u0131l” iken ba\u015fka bir sistemde bu “ay\/g\u00fcn\/y\u0131l” \u015feklinde olabilir. Ya da yanl\u0131\u015f yaz\u0131lan m\u00fc\u015fteri isimleri ve adresleri. Tamam madem ilk akla gelenler bunlar, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc de kolay ve bizlerde bu \u00f6zel yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 kullanarak bu sorunlar\u0131 hallettik diyelim.<\/p>\n\n\n\n
\u015eimdi firman\u0131z \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fcd\u00fc. Belki farkl\u0131 \u00fclkelerde hizmet veren global bir firma yada farkl\u0131 b\u00f6lgelerde farkl\u0131 sat\u0131\u015f taktikleri ile hizmet eden bir organizma haline geldi. Verinin dola\u015f\u0131m\u0131, raporlanmas\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi sorunlar\u0131n\u0131z\u0131 da \u00e7\u00f6zd\u00fcn\u00fcz. Entegrasyon problemlerini de enaz\u0131ndan ilk akla gelenlerini de \u00e7\u00f6z\u00fcmlediniz fakat \u015fimdi daha farkl\u0131 bir entegrasyon sorununuz var demektir: Firman\u0131zdaki farkl\u0131 yap\u0131lar\u0131n ayn\u0131 dili konu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak. Bunu birka\u00e7 \u00f6rnek ile a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m : \u00d6rne\u011fin \u00fclkeler aras\u0131ndaki \u00fcr\u00fcnlerin (sat\u0131n alma yada \u00fcretimde) \u00fcr\u00fcn kodlar\u0131n\u0131n \u00fclkelere g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik g\u00f6stermesi. Otomotiv sekt\u00f6r\u00fcnde yada yurtd\u0131\u015f\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 baz\u0131 \u00fcretim firmalar\u0131nda (madeni ya\u011f operasyonlar\u0131 buna \u00f6rnek olabilir) bu t\u00fcr sorunlar ile s\u0131kl\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z. \u00dclke i\u00e7inde \u00fcr\u00fcnlerin kodlar\u0131 ile sipari\u015flerinizi yurtd\u0131\u015f\u0131na ge\u00e7erken kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z kodlar farkl\u0131 olabilir. Ya da ba\u015fka bir a\u00e7\u0131dan bakarak ba\u015fka bir \u00f6rnek daha verelim : sat\u0131lan bir jean, firman\u0131z\u0131n farkl\u0131 departmanlar\u0131 i\u00e7in farkl\u0131 alg\u0131lan\u0131p farkl\u0131 bir poromosyon i\u00e7erisine dahil edilebilinir. Mesela, sat\u0131lan bir pantalon bir raporunuz i\u00e7in kad\u0131n\/erkek, di\u011fer raporlar\u0131n\u0131z i\u00e7in gen\u00e7\/ya\u015fl\u0131, kuma\u015f\/jean, k\u0131\u015fl\u0131k\/yazl\u0131k ya da \u00e7ok ba\u015fka anlamlara b\u00fcr\u00fcnebilir. Dolay\u0131s\u0131 ile sat\u0131lan bir jean farkl\u0131 departmanlarca farkl\u0131 g\u00f6zle de\u011ferlendireceklerdir.<\/p>\n\n\n\n
Biraz \u00f6nce k\u0131saca konu\u015ftu\u011fumuz \u00fczere firmalar\u0131n b\u00fcy\u00fcmesi ile birlikte farkl\u0131la\u015fan ihtiya\u00e7lar\u0131, farkl\u0131 yaz\u0131l\u0131mlar ile giderilmektedir. Dolay\u0131s\u0131 ile bir taraftan bu farkl\u0131 sistemleri entegre etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, bir taraftan da t\u00fcm yaz\u0131l\u0131m ve kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ortak anlay\u0131\u015f i\u00e7inde olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak ortak bir dil olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Tabii i\u015fin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 esas\u0131na g\u00f6re bu ortak veride olabilcek en ufak bir de\u011fi\u015fikli\u011fi t\u00fcm sisteme de yans\u0131tmam\u0131z gerekecektir. Bunu da bir \u00f6rnek ile a\u00e7\u0131klayal\u0131m :<\/p>\n\n\n\n
\u00d6rne\u011fin, bir m\u00fc\u015fteri kredi kart\u0131 ekstre adresini internet sayfan\u0131zdan de\u011fi\u015ftirmesine ra\u011fmen aylarca kendisine ekstre g\u00f6nderilmemi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc arkaplanda internet yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131z, ekstre g\u00f6nderme yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131z\u0131 g\u00fcncelememi\u015ftir. Bir s\u00fcre sonra kredi kart\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131 merkezi departman\u0131nca aranan m\u00fc\u015fteri, \u00f6deme yapmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in tehditvari bir geribildirim al\u0131r. Zira m\u00fc\u015fteriniz yeni adresinde ekstrelerini beklerken, CRM uygulaman\u0131z, \u00e7a\u011fr\u0131 merkezinizi aksi bilgilerle tetiklemi\u015f durumda. Belki onlarca konu\u015fma sonras\u0131nda m\u00fc\u015fterinin hakl\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131lsa da, o m\u00fc\u015fteri art\u0131k sonsuza kadar kaybedilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
I\u015fin \u00f6zeti \u015fu : onlarca farkl\u0131 uygulama ile takip edilen ve raporlanan yap\u0131n\u0131zdaki veriler elbetteki birbiri ile tutarl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Bu do\u011fru ve g\u00fcven veren bir raporlama sisteminiz i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131 mutlaka gerekli bir i\u015flemdir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra datan\u0131z i\u00e7inde belirli bir k\u0131sm\u0131ndaki enufak de\u011fi\u015fiklik, an\u0131nda t\u00fcm sisteme yans\u0131t\u0131lmal\u0131, farkl\u0131 kullan\u0131c\u0131lar i\u00e7in ayn\u0131 manaya gelmeli ve t\u00fcm kullan\u0131c\u0131lar bu datan\u0131n do\u011frulu\u011funa g\u00fcvenebilmelidir. Ba\u015fka bir de\u011fi\u015fle, sizin i\u00e7in di\u011ferlerinden daha \u00f6nemli hale gele bu data (ki biz bundan sonra buna “master data” diyece\u011fiz), raporlama sisteminizin merkezine oturacak ve sizin i\u00e7in di\u011fer verilere nazaran \u00e7ok daha dikkat harcaman\u0131za neden olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Master Data’n\u0131n belirlenmesi, korunmas\u0131 ve d\u00fczenlenmesi i\u015flemlerin tamam\u0131na ise “Master Data Management (MDM)” diyece\u011fiz. MDM, t\u00fcm verimizin en \u00f6nemli, de\u011fi\u015fmez “master” olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z k\u0131sm\u0131n\u0131n kontrol alt\u0131nda tutulmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lan t\u00fcm prosesler, teknoloji ve kurallar\u0131n tamam\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Hernekadar teknoloji desek te, MDM daha \u00e7ok \u015firketi\u00e7i al\u0131nan baz\u0131 kararlar\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr yani biraz politiktir. Bunun nedeni ise, t\u00fcm verinizin i\u00e7erisinde hangi k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n “master” olarak adland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131m\u0131z\u0131n belirlenmesi i\u00e7in farkl\u0131 departmanlar\u0131n ortak kararlar almas\u0131n\u0131n gerekmesidir. Politik dememizin as\u0131l nedeni de bu zaten. Zira tecr\u00fcbe ile sabittir ki, her departman kendisini ilgilendiren k\u0131s\u0131mlar\u0131n “master” olmas\u0131 i\u00e7in hakl\u0131 olarak bast\u0131racakt\u0131r. Unutulmamas\u0131 gerekir ki, Master Data’n\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ve kapsaml\u0131 olmas\u0131, o datan\u0131n idare edilmesini zorla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131 gibi, \u00e7ok ufak ta olmas\u0131 gerekli fayday\u0131 alamamam\u0131za neden olacakt\u0131r. Burada \u00f6nemli olan departmanlar\u0131n ortak olarak anlayabilecekleri veri dilinin yarat\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Tabiki pek\u00e7ok projede de oldu\u011fu gibi ufak ba\u015flamak ve zaman i\u00e7erisinde b\u00fcy\u00fctmek, fazlara b\u00f6lmek MDM yarat\u0131lmas\u0131nda b\u00fcy\u00fck fayda ve ba\u015far\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. Ve tabiki \u00f6zellikle bir veriambar\u0131 yada i\u015f zekas\u0131 projesi \u00f6ncesinde bu sistemin ba\u015ftan kurulmas\u0131, hali haz\u0131rda birikmi\u015f b\u00fcy\u00fck bir data y\u0131\u011f\u0131n\u0131ndan yarat\u0131lmas\u0131ndan daha kolayd\u0131r. Master Data’n\u0131n belirlenmesi i\u00e7in genel olarak izlenmesi gereken yolu \u015fu \u015fekilde tarif edebiliriz :<\/p>\n\n\n\n
\u2022 Master Data’n\u0131n belirlenmesi : Onlarca farkl\u0131 veritaban\u0131nda belkide farkl\u0131 \u015fekillerde replike olmu\u015f veriden hangisinin kaale al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi gerekir. \u00d6rne\u011fin m\u00fc\u015fterinizin ad\u0131, soyad\u0131, adres bilgileri farkl\u0131 sistemlerde do\u011fru yada yanl\u0131\u015f olarak farkl\u0131 veritabanlar\u0131nda sakl\u0131 iken, anne k\u0131zl\u0131k soyad\u0131 sadece bir veritaban\u0131n\u0131zda tutuluyor olabilir. Anne k\u0131zl\u0131k soyad\u0131n\u0131n master data olaca\u011f\u0131 a\u015fikar iken adres bilgisi yada ya\u015f bilgisinin “master” olup olmad\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Departmanlar aras\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 ile birlikte t\u00fcm operasyona da d\u0131\u015far\u0131dan bir g\u00f6z ile bak\u0131lmas\u0131 faydal\u0131 olacakt\u0131r.
\u2022 Master data \u00fcreticisi ve kullan\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n belirlenmesi : Master Data’n\u0131n \u00fcreticisi kullan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131z uygulamalard\u0131r. \u00d6rne\u011fin m\u00fc\u015fteriniz hakk\u0131ndaki genel bilgiler. Bu isim ve adres bilgileri gibi basit bilgiler olabilir ama ger\u00e7ek olan adres bilgisini hangi uygulam\u0131z i\u00e7ermektedir? CRM sistemlerinizdeki mi yoksa internet projenizdeki mi? De\u011fi\u015fiklik olu\u015funca birbirlerini g\u00fcncelliyorlar m\u0131? Master Data\u2019n\u0131n de\u011fi\u015fmesi karar\u0131n\u0131 hangi data i\u00e7in hangi departaman ya da uygulama ceriyor?
\u2022 Master Data’n\u0131n analiz edilmesi : Data tipleri, datan\u0131n sahibi ve bu datan\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu di\u011fer data ve kaynaklar\u0131n belirlenmesi gerekir. Analiz k\u0131sm\u0131nda ise MDM\u2019in farkl\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 farkl\u0131 departmanlar analiz edebilir. Mesela, m\u00fc\u015fteri bilgileri tablosunda bir kolonda da O m\u00fc\u015fterinin sizin i\u00e7in de\u011ferini tutmak istiyorsunuz? Buna nas\u0131l ve kim karar verebilir? De\u011ferli olup olmamas\u0131 departmana g\u00f6re de\u011fi\u015fiyor mu?
\u2022 Master Data’n\u0131n bak\u0131m\u0131 : Bunun i\u00e7in gerekli prosed\u00fcrlerin belirlenmesi gerekir ve tabiki bu i\u015fin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bundan sorumlu olacak ki\u015filerinde olmas\u0131 iyi olur. Master Data \u00fczerinde olabilecek g\u00fcncellemelerin nas\u0131l ele al\u0131naca\u011f\u0131, onay mekanizmas\u0131 belirlenmeli ve prosed\u00fcr hale getirilmelidir.
\u2022 Ortak Master Data Tiplerinin belirlenmesi : \u00d6zellikle farkl\u0131 \u00fclkelerde \u015fubeleri olan global firmalar i\u00e7in bu data tiplerinin belirlenmesi \u00f6nemlidir. En basitinden uzunluk birimi olarak cm mi kullan\u0131lacak yoksa inch mi? yada \u00fcr\u00fcn kodlar\u0131n\u0131n farkl\u0131 \u00fclkeler i\u00e7in dahi ayn\u0131 olmas\u0131, gibi kararlar\u0131n al\u0131nmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n
Son olarak yani MDM datas\u0131 belirlendi, gerekli prosed\u00fcrler olu\u015fturuldu ve data art\u0131k raporlama sistemlerimizin merkezine yerle\u015ftirildi peki sonras\u0131? Normal bir veriambar\u0131 projesinde yap\u0131lan i\u015flemlerin nerede ise tamam\u0131 MDM i\u00e7in de yap\u0131lmas\u0131 gerekir. \u00d6rne\u011fin:
\u2022 Datan\u0131n Normalize edilmesi : Buna \u00f6rnek olarak t\u00fcm telefon numaras\u0131 formatlar\u0131n\u0131n ayn\u0131 olmas\u0131n\u0131 verebiliriz. Sonu\u00e7 olarak belirlenen formatlar\u0131n t\u00fcm yap\u0131 i\u00e7erisinde korunmas\u0131 \u00f6nemlidir.
\u2022 Eksik Datan\u0131n Tamamlanmas\u0131 : Postakodu yada m\u00fc\u015fteri hakk\u0131nda baz\u0131 bilgilerin tamamlanmas\u0131. E\u011fer bu data sizin i\u00e7in “master” olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015f ise tam olarak doldurulmu\u015f bir veri olmas\u0131 gerekir. K\u0131saltmalara, veri giri\u015flerinde yap\u0131lan ka\u00e7amaklara izin verilmemelidir. Sonu\u00e7ta sizin i\u00e7in bu veri “master”; ve e\u011fer bo\u015f ya da kullan\u0131lamaz veri ile dolu ise o zaman “master” se\u00e7iminizi g\u00f6zden ge\u00e7irmeniz gerekir.
\u2022 Datada Standartla\u015ft\u0131rma : Bunu Normalizasyon ile benze\u015fmesine ra\u011fmen kar\u0131\u015ft\u0131rmamak gerekir. Par\u00e7a numaralar\u0131n\u0131n end\u00fcstri standartlar\u0131na uygun hale getirilmesi, metrik sistemler ve d\u00f6viz i\u015flemleri vs. gibi \u00f6l\u00e7\u00fcm ve de\u011ferlendirme standartlar\u0131n\u0131n belirlenmesidir.
\u2022 Datan\u0131n Ay\u0131klanmas\u0131 : Yanl\u0131\u015f yaz\u0131lan isimler, t\u00fcrk\u00e7e karakter sorunlar\u0131, \u00fclkelere g\u00f6re de\u011fi\u015fen hitap \u015fekilleri yada ad ve soyad bilgilerinin ayr\u0131larak ilgili alanlara yaz\u0131lmalar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 gibi i\u015flemlerdir ki g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi bu sadece bir isim-soyad kavram\u0131ndan \u00e7\u0131kan problemler. Se\u00e7ilen her master data sadece ve sadece amac\u0131na uygun veriyi i\u00e7ermek zorundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcm bu anlat\u0131lanlar\u0131 bir paragrafta toplamam\u0131z gerekir ise : yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda sizler i\u00e7in yani firman\u0131z i\u00e7in en \u00f6nemli \u015feyin veriniz oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015f idik. Bu verinin en do\u011fru \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 ve sizi hatalara s\u00fcr\u00fcklememesi i\u00e7in bir k\u0131sm\u0131n\u0131 di\u011ferlerine g\u00f6re biraz daha kay\u0131rman\u0131z ve \u00f6zel ilgi g\u00f6stermeniz gerekmektedir. Bu \u00f6zel veri, sizin t\u00fcm raporlama sitemlerinizin omurgas\u0131n\u0131 olu\u015fturaca\u011f\u0131 i\u00e7in devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131, korunmas\u0131 ve ak\u0131\u015f\u0131 konusunda da efor sarfetmeniz beklenir.<\/p>\n\n\n\n
http:\/\/www.theprowess.net\/yazilar\/master-datanin-belirlenmesi-icin-izlenmesi-gereken-yol<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Firman\u0131z\u0131 kurdunuz, i\u015flerinizde tahminizden iyi gidiyor. Tabiki firman\u0131z\u0131n kurulum amac\u0131na g\u00f6re \u00fcretim yada sat\u0131\u015f odakl\u0131s\u0131n\u0131z ama sizce en de\u011fer verdi\u011finiz kayna\u011f\u0131n\u0131z ne olmal\u0131? Hemen cevap verelim : tabiki \u00fcretti\u011finiz veri. Zaten departmanlar\u0131n\u0131z olu\u015fmaya ve kalabal\u0131kla\u015fmaya ba\u015flay\u0131nca verinin dola\u015f\u0131m\u0131, payla\u015f\u0131m\u0131, do\u011fru ve kesintisiz olmas\u0131 ve de en g\u00fcvenli \u015fekilde saklanmas\u0131 i\u00e7in baya\u011f\u0131 emek sarfetmeniz gerekiyor. Zaten […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":659,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[15,4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/datarebus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/668"}],"collection":[{"href":"https:\/\/datarebus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/datarebus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datarebus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datarebus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=668"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/datarebus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/668\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":669,"href":"https:\/\/datarebus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/668\/revisions\/669"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/datarebus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/659"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/datarebus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=668"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/datarebus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=668"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/datarebus.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=668"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}